مهریه یکی از مهم‌ترین حقوق مالی است که به محض وقوع عقد نکاح برای زن ایجاد میشود. با این حال بسیاری از افراد زمانی که با اصطلاح «مهریه عندالمطالبه» مواجه می‌شوند، دقیقاً نمی‌دانند این عبارت چه معنایی دارد و چه تفاوتی با سایر انواع مهریه دارد.
برخی تصور می‌کنند مهریه تنها در زمان طلاق قابل مطالبه است، در حالی که گروهی دیگر فکر می‌کنند مرد موظف است بلافاصله پس از عقد تمام مهریه را پرداخت کند. همچنین سوالاتی درباره قسط‌بندی مهریه، زندان بابت عدم پرداخت و نحوه وصول آن مطرح میشود که پاسخ هر یک به شرایط پرونده و قوانین مربوط بستگی دارد.
اگر شما نیز می‌خواهید بدانید مهریه عندالمطالبه چیست، چه زمانی قابل مطالبه است، در صورت طلاق چه وضعیتی پیدا می‌کند و آیا امکان پرداخت اقساطی آن وجود دارد یا خیر، در ادامه کلید وکلا به مهم‌ترین نکات این موضوع می‌پردازد.
مهریه عندالمطالبه به چه معناست؟
مهریه عندالمطالبه به این معناست که زن هر زمان اراده کند، میتواند مهریه خود را از همسر مطالبه کند و اصل بر این است که مرد موظف به پرداخت آن باشد.
در واقع در این نوع مهریه، مطالبه آن منوط به وقوع طلاق، جدایی یا تحقق شرط خاصی نیست. به محض اینکه عقد نکاح به صورت صحیح واقع شود، حق مطالبه مهریه برای زوجه ایجاد خواهد شد.
به همین دلیل بسیاری از دعاوی مربوط به مهریه، در حالی مطرح می‌شوند که زوجین هنوز در زندگی مشترک هستند و هیچ دادخواست طلاقی نیز مطرح نشده است.
تفاوت مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه چیست؟
یکی از موضوعاتی که معمولاً با مهریه عندالمطالبه اشتباه گرفته میشود، مهریه عندالاستطاعه است.
در مهریه عندالمطالبه، اصل بر امکان مطالبه مهریه از سوی زوجه است و مرد در صورت مطالبه، باید وضعیت پرداخت آن را مشخص کند.
اما در مهریه عندالاستطاعه، موضوع توانایی مالی زوج اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و شرایط مطالبه آن با مهریه عندالمطالبه متفاوت است.
به همین دلیل هنگام تنظیم عقدنامه و همچنین در زمان طرح دعاوی خانوادگی، آگاهی از نوع مهریه میتواند اهمیت زیادی داشته باشد.
آیا مهریه عندالمطالبه از زمان عقد قابل مطالبه است؟
بله. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های مهریه عندالمطالبه این است که زوجه از زمان وقوع عقد، حق مطالبه آن را خواهد داشت.
این حق محدود به زمان طلاق یا جدایی نیست و زن میتواند حتی در دوران زندگی مشترک نیز برای دریافت مهریه اقدام کند.
البته نحوه وصول مهریه، شرایط مالی زوج و سایر مسائل مرتبط، موضوعاتی هستند که در ادامه فرایند رسیدگی مورد بررسی قرار می‌گیرند.
به همین دلیل بسیاری از افراد تصور می‌کنند مهریه تنها پس از بروز اختلاف یا طلاق مطرح میشود، در حالی که از نظر قانونی چنین محدودیتی وجود ندارد.
قانون جدید مهریه عندالمطالبه چیست؟
واقعیت این است که در سال‌های اخیر برخی مقررات و رویه‌های مربوط به نحوه اجرای مهریه، بررسی اعسار و شیوه وصول مطالبات دستخوش تغییراتی شده‌اند، اما این موضوع به معنای از بین رفتن حق مطالبه مهریه عندالمطالبه نیست.
به عبارت دیگر، اصل حق زوجه برای مطالبه مهریه همچنان وجود دارد و آنچه ممکن است در هر پرونده مورد بررسی قرار گیرد، نحوه پرداخت، توانایی مالی زوج و شرایط اجرای حکم است.
نحوه مطالبه مهریه عندالمطالبه چگونه است؟
زوجه میتواند از مسیرهای قانونی مختلف برای مطالبه مهریه اقدام کند.
انتخاب هر یک از این روش‌ها به شرایط پرونده، نوع مهریه و وضعیت اموال زوج بستگی دارد.
مطالبه مهریه از طریق اجرای ثبت
در بسیاری از موارد، مطالبه مهریه از طریق اجرای ثبت انجام میشود.
در این روش، پس از ارائه مدارک لازم و طی مراحل قانونی، امکان پیگیری مطالبات و بررسی اموال زوج وجود خواهد داشت.
مطالبه مهریه از طریق دادگاه
در برخی شرایط نیز موضوع از طریق مراجع قضایی پیگیری میشود.
دادگاه با بررسی مدارک، اظهارات طرفین و سایر مستندات درباره موضوع تصمیم‌گیری می‌کند.
مدارک لازم برای مطالبه مهریه
مهم‌ترین مدارکی که معمولاً در این فرایند مورد نیاز هستند عبارت‌اند از:
- سند ازدواج
- مدارک هویتی
- اطلاعات مربوط به زوج
- سایر مستندات مورد نیاز پرونده
نحوه پرداخت مهریه عندالمطالبه چگونه است؟
نحوه پرداخت مهریه در همه پرونده‌ها یکسان نیست. گاهی زوج توانایی پرداخت یکجای مهریه را دارد و موضوع در مدت کوتاهی تعیین تکلیف میشود. در برخی موارد نیز زوجین درباره نحوه پرداخت به توافق می‌رسند و شرایط پرداخت در قالب توافق مشخص میشود. همچنین ممکن است وضعیت مالی زوج به گونه‌ای باشد که موضوع اعسار یا پرداخت اقساطی مطرح شود.
به همین دلیل نمی‌توان برای همه پرونده‌ها یک نسخه واحد در نظر گرفت.
آیا مهریه عندالمطالبه قسطی میشود؟
یکی از رایج‌ترین سوالات مردان پس از مطالبه مهریه این است که آیا امکان پرداخت اقساطی وجود دارد یا خیر.
در برخی شرایط، زوج میتواند ادعای ناتوانی مالی خود را مطرح کرده و درخواست اعسار یا تقسیط مهریه بدهد.
در این صورت، دادگاه شرایط مالی فرد، میزان درآمد، دارایی‌ها و سایر مدارک موجود را بررسی می‌کند.
اگر دادگاه ادعای ناتوانی مالی را بپذیرد، ممکن است نحوه پرداخت مهریه به صورت اقساط تعیین شود.
البته پذیرش یا رد این درخواست به شرایط هر پرونده بستگی دارد و تصمیم نهایی توسط مرجع رسیدگی‌کننده اتخاذ میشود.
مهریه عندالمطالبه در طلاق چگونه تعیین تکلیف میشود؟
یکی از موضوعات مهم در بسیاری از پرونده‌های خانواده، وضعیت مهریه در زمان طلاق است.
مهریه عندالمطالبه در طلاق توافقی
در طلاق توافقی، زوجین معمولاً درباره مهریه و سایر مسائل مالی به توافق می‌رسند.
ممکن است تمام مهریه پرداخت شود، بخشی از آن بخشیده شود یا درباره نحوه پرداخت توافق دیگری صورت گیرد.
مهریه عندالمطالبه در طلاق از طرف مرد
در صورتی که مرد درخواست طلاق بدهد، موضوع مهریه همچنان یکی از حقوق مالی زوجه محسوب میشود و باید تعیین تکلیف شود.
مهریه عندالمطالبه در طلاق از طرف زن
در طلاقی که از سوی زن مطرح میشود نیز وضعیت مهریه به شرایط پرونده و توافقات احتمالی میان طرفین بستگی خواهد داشت.
به همین دلیل نمی‌توان صرفاً بر اساس نوع طلاق درباره سرنوشت مهریه اظهار نظر کرد.
آیا مهریه عندالمطالبه زندان دارد؟
بسیاری از افراد تصور می‌کنند به محض مطالبه مهریه و عدم پرداخت آن، فرد راهی زندان خواهد شد. در حالی که رسیدگی به این موضوع وابسته به شرایط مختلفی است.
مسائلی مانند توانایی مالی زوج، ادعای اعسار، همکاری در اجرای حکم و سایر شرایط قانونی در این زمینه مورد توجه قرار می‌گیرند.
به همین دلیل بررسی وضعیت هر پرونده باید به صورت جداگانه انجام شود و نمی‌توان یک پاسخ واحد برای همه افراد ارائه کرد.
اگر شوهر مالی برای پرداخت مهریه نداشته باشد چه میشود؟
در برخی پرونده‌ها، زوج مدعی است که توانایی پرداخت مهریه را ندارد. در چنین شرایطی، وضعیت دارایی‌ها، درآمد، اموال موجود و سایر مدارک مالی مورد بررسی قرار می‌گیرد.
اگر ناتوانی مالی فرد مطابق ضوابط قانونی احراز شود، ممکن است نحوه پرداخت مهریه به صورت دیگری تعیین شود.
به همین دلیل موضوع اعسار یکی از مباحث مهم در پرونده‌های مهریه محسوب میشود.
آیا می‌توان مهریه عندالمطالبه را بخشید؟
بله. زوجه میتواند در شرایط مختلف درباره تمام یا بخشی از مهریه تصمیم‌گیری کند.
برای مثال در برخی پرونده‌های طلاق توافقی، زن بخشی از مهریه را می‌بخشد یا درباره نحوه دریافت آن توافق می‌کند.
البته آثار حقوقی هر یک از این اقدامات متفاوت است و بهتر است پیش از هر تصمیم، تمامی جوانب موضوع بررسی شود.
قبل از مطالبه یا پرداخت مهریه این نکات را بدانید
مهریه یکی از مهم‌ترین حقوق مالی ناشی از ازدواج است و تصمیم‌گیری درباره آن میتواند آثار قابل توجهی برای هر دو طرف داشته باشد.
بسیاری از اختلافات خانوادگی به دلیل ناآگاهی از قوانین، امضای توافقات بدون بررسی کافی یا اقدام‌های عجولانه ایجاد می‌شوند.
به همین دلیل بهتر است پیش از هر اقدام، شرایط پرونده به صورت دقیق بررسی شود و تمامی تصمیمات با آگاهی از آثار حقوقی آن‌ها اتخاذ شوند.
در بسیاری از پرونده‌های مشابه، دریافت مشاوره حقوقی از یک وکیل خانواده میتواند به شناخت بهتر حقوق و تکالیف قانونی طرفین کمک کند.
سوالات متداول
مهریه عندالمطالبه یعنی چه؟
مهریه عندالمطالبه به این معناست که زوجه هر زمان بخواهد میتواند مهریه خود را مطالبه کند.
آیا مهریه عندالمطالبه از زمان عقد قابل مطالبه است؟
بله. حق مطالبه مهریه از زمان وقوع عقد برای زوجه ایجاد میشود.
آیا مهریه عندالمطالبه قسطی میشود؟
در برخی شرایط و در صورت پذیرش اعسار توسط دادگاه، امکان پرداخت اقساطی مهریه وجود دارد.
در طلاق توافقی تکلیف مهریه عندالمطالبه چیست؟
زوجین میتوانند درباره نحوه پرداخت یا بخشش تمام یا بخشی از مهریه با یکدیگر توافق کنند.
اگر شوهر توان پرداخت مهریه را نداشته باشد چه میشود؟
در این شرایط ممکن است موضوع اعسار و تقسیط مهریه توسط مراجع قانونی مورد بررسی قرار گیرد.
